على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

113

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

احديداب ( ehdid b ) . ع م . احدودب احديدابا : گوژپشت گرديد و احدودب الرجل خم گرفت ريگ توده . احديداق ( ehdid q ) م . ع . احدود قوابه احديداقا : احاطه كردند آن را . احذ ( ahazz ) ص . ع . سبك‌دست . و لاغر نزار . و شتر تيزرو كه روز پنجم آب خورد . و كار زشت و سخت . ج : حذّ . و فرس احذ : اسب بركنده دم و يا دم بريده . وا . به اصطلاح عروض بحر كامل كه در آن تصرف حذذ كرده باشند . احذاء ( ehz ' ) م . ع . چون واوى باشد يق احذاه النعل : كفش در پاى او كرد . و احذى زيدا : عطا داد زيد را . و چون يائى بود يق احذاه : داد او را بهره‌اى از غنيمت . احذار ( ahz r ) ا . ع . آگاهى و هوشيارى . و هو ابن احذار : او هوشيار و با پرهيز است . احذال ( ehz l ) م . ع . احذل البكاء العين : حاذلة گردانيد گريه چشم را و كذلك احذل الحر العين . مر . حاذلة . احذاق ( ahz q ) ع . ج حذقة . احذر ( ahzar ) ص . ع . هوشيارتر و دورانديش‌تر . احذيرار ( ehzir r ) م . ع . احذار احذيرارا : در خشم شد . احر ( aharr ) ص . ع . گرم‌تر . و لطيف‌تر و هو احر منه حسنا : او لطيف‌تر است از او در حسن و خوبى . احراء ( ahr ' ) ع . ج حرا و حرى . احراء ( ehr ' ) م . ع . احراه الزمان احراء : كاسته گردانيد او را روزگار . و ما احراه به : چه سزاوار است او . و كذلك ما احربه . احراب ( ahr b ) ا خ . ع . نام موضعى . احراب ( ehr b ) م . ع . احرب النخل احرابا : شكوفه آورد آن خرما بن . و احرب فلانا : دلالت كرد فلان را بر تاراج مال دشمن . و احرب الحرب : برانگيخت جنگ را . احراث ( ehr s ) م . ع . احرث الدابة احراثا : لاغر كرد آن ستور را از بسيارى راندن در سوارى . احراج ( ahr j ) ع . ج حرج . احراج ( ehr j ) م . ع . احرج الصلاة . احراجا : حرام گردانيد نماز را . و احرج الرجل امراته بتطليقه : حرام گردانيد آن مرد زن خود را بطلاق . احرجت فلانا : در گناه انداختم فلان را . و احرجه اليه : مضطر كردانيد او را بسوى آن . احراح ( ahr h ) ع . ج حرح . احراد ( ehr d ) م . ع . احرده احرادا : تنها كرد او را . و احرد فى السير : شتافت . احرار ( ahr r ) ع . ج حرّ . احرار ( ahr r ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان آزاد . و مردمان جوانمرد و كريم . و مردمان برگزيده . احرار ( ehr r ) م . ع . احر النهار احرارا : گرم شد روز . و احر الرجل : خداوند شتران تشنه گرديد آن مرد . احراز ( ahr z ) ع . ج حرز و حرز . احراز ( ehr z ) م . ع . استوار كردن . و احرز الاجر : گرد آورد مزد را و گرفت مزد را . و احرز فرجها : بازداشت عورت خود را از زنا . و احرز المكان الرجل : پناه داد آنجاى آن مرد را و در حرز كرد او را . احراز ( ehr z ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نصرت و حمايت . و احراز كردن ف م . : حمايت دادن . احراس ( ahr s ) ع . ج حرس و ج ج حارس . احراس ( ehr s ) م . ع . احرس فلان بالمكان : مقيم شد فلان در آنجا روزگارى . احراش ( ehr c ) م . ع . احرش الهناء البعير : آبله‌ناك گردانيد قطران آن شتر را . احراض ( ahr z ) ع . ج حرض و حرض و حريض . احراض ( ehr z ) م . ع . خداوند معدهء فاسد گردانيدن . و بيمار افگندن . و احرضه الله : بيمار افگند او را خداى . و احرض الرجل پدر فرزند ناخلف شد آن مرد . و احرضه المرض : گداخت بيمارى بدن وى را و نزديك بمرگ گردانيد او را احراف ( ehr f ) م . ع . ورزه كردن . و كسب نمودن براى عيال . و پاداش نيكى يا بدى دادن . و احرف ناقتة : لاغر گردانيد ماده شتر خود را . و احرف الرجل : خداوند مال افزوده و باصطلاح آمده گرديد آن مرد . احراق ( ehr q ) م . ع . احرقه بالنار احراقا : نيك سوزانيد آن را به آتش . و نيز احراق : اذيت رسانيدن و حروقة ساختن . مر . حروقة . احرام ( ahr m ) ع . ج حرم و حريم . احرام ( ehr m ) م . ع . احرم احراما : در حرم درآمد . و در ماه‌هاى حرام داخل شد . و در حرمتى داخل گرديد كه هتك آن روا نباشد . و احرم الشى : حرام گردانيد آن چيز را . و احرمت المراة : حايض شد آن زن . و احرام الحاج : بكارى در آمد آن حاجى كه بسبب وى حرام شد چيزى كه بر او حلال بود . و كذلك احرم المعتمر . و احرم فلانا : برد فلان را و چيره شد بقمار به روى . و احرمه : باز داشت او را . و بىبهره گردانيد از چيزى و محروم ساخت . الحديث يحرم الرجل فى الغضب اى يحلف . احرام ( ehr m ) ا . ع . قصد دخول در حج و يا عمره . و داخل كردن شخص نفس خود را در چيزى كه حرام مىكند بر او آنچه را كه از پيش بر وى حلال بود و منه تكبيرة الاحرام .